W.

 

 

 

 

 

W

wat. w zinde?, wat zei je?

 

Wcht

wacht. wcht s kkes, wacht eens eventjes.

 

Wchten

wachten.

 

Wlm

walm, rook.

 

Wlmen

walmen, roken.

 

Wnd

wand, muur. dr hengt n kruisbld aon de wnd, daar hangt een kruisbeeld aan de muur.

 

Wssen

1) wassen, van kleren b.v.; 2) groeien. t wst god, het (koren) groeit goed.

 

Wablief

wat zegt u.

 

Waeck

wijk. Vroeger was Uden in vier wijken verdeeld: Biesen, Leegbroek, Hoogbroek en de Grote Waeck. Deze laatste werd verdeeld in Hoeven en Zandbergen; vandaar de naam Bitswijk

 

Waejen

waaien. (waeit, waeide, gewaeid).

 

Wal

windkering en afscheiding van weiland of akker.

 

Waldhren

Een dikke wilgentak ontdoet men spiraalsgewijs van zijn bast, rolt deze op in de vorm van een trechter, steekt in de opening aan het dunne einde een nuun en de waldhren is klaar.

 

Walroos

heg van rozenstruiken.

 

Wan

mand om te wannen: het kaf van het koren scheiden.

 

Wang

wang. verkl. wngske.

 

Wanmeulen

machine om te wannen. Veel apparaten in deze streken kwamen van wanmolenfabriek De Roem uit Boekel.

 

Wnne

ook wnie, waonie of wonne, niet waar?

 

Wnnr

wanneer.

 

Wannen

gedorst graan zuiveren, het kaf van het koren scheiden.

 

Waofel

wafel.

 

Waogen

wagen, auto.

 

Waojen

waden. (waoide, gewaoijen).

 

Waoken

waken.

 

Waonen

wanen, ge waont oe eigen in dn himmel, je waant jezelf in de hemel.

 

Waor

(koop)waar.

 

Waornemen

verzorgen.

 

Waorst

worst. gift dn hond k mar n stukske waorst, geef de hond ook maar een stukje worst.

 

Waort waarheid. zie ook wrheid.  

Waosem

wasem, damp.

 

Waosemen

wasemen.

 

Waoter

water, meestal in grote hoeveelheden: ik goi nie ovver t waoter, ik vaar niet over de zee. zie ook wtter.

 

Waozig

wazig.

 

Wardeeren

waarderen.

 

Wasezel

schraag om de was op te hangen.

 

Washndje

washandje.

 

Wasknipke

wasknijper. zie ook knipke of pinneke.

 

Wastaofel

wastafel.

 

Wat

wat. verkl. wtje. hij douwt n wtje in zn rre, hij stopt een watje in zijn oren.

 

Wats

klap. moet n wats hebbe?, moet ik je een klap geven?

 

Wtter

water, in kleinere hoeveelheden. unnen emmer wtter, een emmer water. Ik geef r gn hnd wtter um, ik geef er niets om, t ht r gn hnd wtter bij, het heeft er niets bij, het kan er niet aan tippen.

 

Wtterblaos

waterblaas. kom s gaauw, de wtterbloos is er al, kom eens gauw, de koe staat op kalven.

 

Wtterkant

waterkant.

 

Wtterkont

waterkont. die hen hn wtterkont, die kip heeft een dik achterwerk.

 

Wttermenneke denkbeeldig persoon, die kinderen het water in trekt.
Wtteroojer waterader onder de grond.

Wtteropper

klein hoopje hooi.

 

Wtterpot

po.

 

W

pijn. t duu w, het doet zeer. zie ook wije.

 

Weem

land dat aan de kerk behoort. ook wim.

 

Weer

1) ram. mv. weren, mannetjesschaap; 2) verwering. t weer zit in t hout, het hout is verweerd.

 

Weerde

waarde. was de weerde van diejen plak grond? wat is de waarde van dat stuk land?

 

Wrk

werk. hij gt naor t wrk, hij gaat naar het werk.

 

Wrm

warm.

 

Wrmen

warmen.

 

Weerum

weer terug. wnnr komde weerum?, wanneer kom je weer terug?

 

Wten

weten, (wit, wis, wiessen, gewten).

 

Weg

weg. mv. weeg. verkl. wgske. hij is door geweegd, hij heeft daar het recht van overpad.

 

Wg

witbrood. mv. wggen, eigen gebakken witbrood. unne wg btter, een kluit boter.

 

Wegescheet

puistje bij het oog.

 

Wggien

weggooien.

 

Wi

1) weiland; 2) melk zonder kaasstof. zie ook fiets.

 

Wien

weiden.

 

Wiken

weken. de ws st in de wik, de  was wordt ingeweekt.

 

Weind

wind. de weind st verkrd, de wind komt uit de verkeerde richting. zie ook wingt.

 

Weindi

windei, een ei zonder schaal.

 

Wingen

ook wngen, wenden, schudden, keren. hoi wingen, hooi schudden.

 

Wel

1) rolblok, om het ingezaaide gras aan te drukken; 2) bron.

 

Wellen

een ingezaaid grasveld aanrollen.

 

Wellie

wij.

 

Welver

wervel, sluithout aan een deur.

 

Wennig

weinig.

 

Weps

wesp. slt die weps kapot!, sla die wesp dood!

 

Wr

weer, nogmaals. zie ook wir.

 

Wrd

1) de waard van een herberg; 2) waarde van iets. hoeveul is d prd wrd, wat is de waarde van dat paard?

 

Weren

zich verweren.

 

Werf

plaats waar de zicht aan het hout vast zat.

 

Wrgoi een enkele kous of sok, die overblijft na het wassen.

Werkendag

dag waarop gewerkt wordt, doordeweekse dag. da doede s werkendags, mar s zondags nie, dat doe je door de week, maar niet op zondag.

 

Wrlicht

bliksem. zie ook wirlicht.

 

Wrlichten

bliksemen.

 

Wrmt

warmte.

 

Wrrus

weer eens. zie ook wirrus.

 

Ws

was. de ws hengt aon dn draod, de was hangt aan de lijn.

 

Wethouwer

wethouder.

 

Wetplank

harde plank om een mes of zeis te scherpen. zie ook wtstrikkel.

 

Wetstn

slijpsteen.

 

Wetstrikkel

scherper voor zeis of zicht.

 

Wetten

scherp maken, slijpen.

 

Wew

weduwe.

 

Wewer

weduwnaar.

 

Wevers

inwoners van Nistelrode

 

Wezen

1) gelaat, gelaatstrekken; 2) laot m in zn wezen, laat hem met rust, maak hem niet kwaad.

 

Wichelroei

wichelroede.

 

Wig

wieg. zie ook zuus.

 

Wije

pijn. waor duuget wije?, waar doet het pijn?

 

Wieksen

(schoenen) poetsen. Gewiekst, glad, vlug, bij de hand; unne gewiekste kl, een gladde vent.

 

Wiel

1) spinnewiel; 2) kolk of kuil.

 

Wiemelen

wemelen, krioelen. t wiemelt r van t ngedirt, het krioelt er van het ongedierte.

 

Wies

1) Louise; 2) tot. wies mrgen, tot morgen.

 

Wijd

ver. hij g wijd uweg, hij gaat ver weg.

 

Wijdhn

veruit. hij is wijdhn dn bste, hij is veruit de beste.

 

Wijen

wieden van onkruid.

 

Wijer

verder. gs wijer, ga eens verder, ga eens door.

 

Wijergoon

doorgaan, verder gaan.

 

Wijf

vrouw, meestal in ongunstige betekenis. mv. wijver.

 

Wijgert

wingerd, wijnstok.

 

Wijl

tijd. verkl. wijleke of wijlke.

 

Wijnmnd

oktober.

 

Wijst

vochtige, hooggelegen grond.

 

Wijwtter

wijwater.

 

Wijwtterbkske

wijwaterbakje, dat in ieder huis aanwezig was.

 

Wil

hulp. daor hettie al veul wil af, daar krijgt hij al veel hulp van.

 

Wilde

wil je. wildvvel, wil je wel.

 

Windjk

stevige jack.

 

Wing

1) wijn; 2) krik.

 

Wingt

wind.

 

Winterdinge

winterkleren. haolt de winterdinge mar s uit de kst, want t is Allerhlligen, vanaf Allerheiligen, 1 november, tot aan Pasen, droeg men winterkleren.

 

Winterknningske

winterkoninkje.

 

Wintermnd

december

 

Wir

weer, nogmaals.

 

Wirbaor

weerbaar.

 

Wirbarstel

tegendraaing in het haar.

 

Wirlicht

bliksemstraal.

 

Wirlichten

bliksemen. t wirlicht, het bliksemt.

 

Wirruld

wereld.

 

Wirrum

weer om.

 

Wirrus

weer eens. tot t wirrus is, tot de volgende keer.

 

Wirsknte

weerskanten.

 

Wirslag

weerslag.

 

Wis

1) takje, twijg. Unnen bnd en unnen wis, die haolde daor tie is, boerengeriefhout kun je overal kappen; 2) bundeltje stro; 3) touw waarmee de koeien op stal vastgebonden staan.

 

Wisbm

lang hout om over het hooi op de kar te leggen, zodat het er niet af valt.

 

Witte

witte wak wou?, weet je wat ik wilde? witte gijt?, weet jij het?

 

Witteren

1) (het vee) te drinken geven; 2) hout in water leggen om hard te worden.

 

Wittering

wetering.

 

Wiy

wie.

 

Woelie

overdrukke vrouw.

 

Wogen

wagen. (woog, woogde, gewoogd). woog t is as ge drft!, waag het eens als je durft!

 

Wkk

dat wou ik ook.

 

Wks

waaks. ds unnen wksen hond, dat is een goede waakhond.

 

Wlf

1) wolf. mv. wlf; 2) tandbederf.

 

Wlfstnt

moederkoren: schimmelwoekering in koren.

 

Wnning

woning. zie ook wunning.

 

Woog

waag.

 

Wooghals

waaghals.

 

Wool

Waal.

 

Woor

waar, echt. t is echt woor, het is echt waar.

 

Wopie

wapen.

 

Wr

nietwaar, waar, op welke plaats. t is goei wee wor?, het is mooi weer nietwaar? wor hedde mn kniep geloten?, waar heb je mijn zakmes neergelegd?

 

Wraf

waaraf.

 

Wraon

waaraan.

 

Wrgen

wurgen.

 

Wrheid

waarheid. ge moet alt de wrheid spreken, je moet altijd de waarheid zeggen.

 

Wrhn

waarheen.

 

Wrin

waarin. wrin hdde mnne tsnezik gedouwd?, waar heb je mijn zakdoek in gestopt?

 

Wrm

1) worm; 2) gebint op zolder.

 

Wrmi

waarmee. wrmi hdde gij da gedaon?, waarmee heb je dat gedaan?

 

Wrn

waarna.

 

Wrop

waarop.

 

Wrp

worp.

 

Wrpen

worpen.

 

Worren

worden. (wor, wrd, wier, geworren).

 

Worren

in elkaar verward raken.

 

Wrschouwen

waarschuwen. ik heb oe zat gewrschouwd, ik heb je genoeg gewaarschuwd.

 

Wrtw

waartoe. wrtw dint d?, waar is dat voor nodig?

 

Wrvel

ook wlver, wervel.

 

Wrvelweind

wervelwind.

 

Wrvur

waarvoor. wrvur is d ding?, waar is dat ding voor?

 

Woude

wilde je. woudiets vroogen?, wilde je iets vragen?

 

Wout

Wouter.

 

Wulg

wilg. we hebben diejen wulg umgedaon, we hebben die wilgenboom omgehakt.

 

Wllen

wollen. unnen wllen bn, een grote boon.

 

Wulver

schakel van een ketting.

 

Wunning

woning.

 

Wunsen

verwensen, vervloeken.

 

Wrrum

waarom. wrrum? drrum!, waarom? daarom!

 

Wuulen

woelen.

 

Wuust

woest. dr lpt unne wuusten stier, daar loop een wilde stier.

 

        terug